200 тысяч качественных статей в казахской версий Wikipedia?!

Да, вы не ошиблись и не вытирайте очки снова и снова, дабы нереальное тоже возможно. Пока мы в укромных местах и шумных площадках обсуждали будущее казахского языка, какой он жалкий и как его насильно прививают обществу, несколько активных ребят решили взять узды в свои руки. Ибо, за интернетом будущее.

Именно об этом подумал я, когда получил пресс-релиз с приглашением на пресс-конференцию, столь громким заявлением. Конечно, слова и действия не всегда совпадают. Но, я наивно верю и буду полагать, что все происходящее к лучшему и буду помогать по мере моих сил.

Наверно все знают насколько, если не плачевна, то скудна казахская версия открытой энциклопедии Wikipedia. Официально статей в казахкой версий всемирно известной энциклопедии около 23 тысяч, но осмелюсь сказать большинство этих статей некорректны и никакого информационного груза, кроме названия, не несут.

Блог-платформа wordpress.com не открывается. Там, в основном, пишут казахскоязычные блогеры. Есть большая вероятность того, что "Қазақтелеком" отключил доступ к ресурсу. Потому, что все пользователи, которые об этом заявляют, клиенты "Қазақтелеком", сервиса Megaline. Большинство активных казахских блогеров в ауте. Хотя именно этого и следовало ожидать после ситуации с новыми правилами регистрации доменных имен на зоне .kz и реакции Google'а на это. Но как не странно, когда правила вводились в сентябре (если не ошибаюсь), никто явного возмущения по этому поводу не выказывал.

А когда Google решил резко отреагировать на "попытку казахских властей возвести границу в интернет-пространстве" все стали говорить, что, мол, плохие правила, верните нам google и т.д.

А ситуация вокруг блог-платформы wordpress.com еще неясна. Все блогеры платформы возмущены и теребят в твиттере, пытаются достучатся до официального аккаунта "Қазақтелеком".

Ждем ответа от "Қазақтелеком"! Ведь после ситауции с доменом google все больше и больше нависают черные тучи над казнетом, его свободой и доступностью.

Маған Nokia E7 телефонын уақытша пайдаланып, өз ойымды жазуды өтінген еді. Телефонның қарапайым функцияларын ғана пайдаланып үйренгендіктен, бірден бас тартқан едім. Қарапайым қолданушының әуесқой пікірі де маңызды деген соң, өзіме бейтаныс сенсорлық экранды телефонды тестілеуге шешім қабылдадым.

Сонымен, міне ол:

Қолыма тиген телефон қара түсті еді. Nokia өкілдерінің сөзіне қарағанда, Қазақстан нарығында тек қана сұр және қара nokia e7 сатылымға түсетін көрінеді.

Тағы бір алдын-ала айта кететін нәрсе, телефон қалтасы жұқалар тіптен, ал орташалар біраз шашылып барып, қол жеткізе алады. Себебі, телефон отандық дүкендерде 800 АҚШ ақшасы көлемінде екен.

Фэнтези деген не?

Бұл әдеби жанр, бірақ соңғы уақытта тек әдеби болудан қалып, өнердің барлық саласына бейімделе, өнердің барлық саласында жасала бастады. Бұл жанрдың тамыры, әрине, ғылыми-фантастикаға барып   тірелгенімен, оның бастауы мен жасалу формасы тіптен басқаша.

Бұл жанрдың негізін қалаушы ретінде Толкиенді айтады. Ол екінші дүниежүзілік  соғыс әлемді шарпып, Еуропа дүрлігіп жатқанда, еуропалық аңыздар мен  мифтердің басын біріктіріп, өзінің алғашқы фэнтезилік әлемдегі  еңбектерін жазып шығады. Осыдан барып, фэнтези кең етек жая бастайды.

Фэнтезидің мәні

Мифтен әдебиет жасау үшін, сол мифтің халықтық формасы болуы керек. Ал қазақтың халықтық ауыз әдебиеті бұндай мұрадан кенде деп айта алмаймын. Барлық халықтардан кем түспейтін бай халықтың мифология жинақталған. Ендеше заңды сұрақ осы мұраны неге қазақ жазушылар қолданбайды, өздерінің образдарында, сюжеттерінде?

Мен клавиатураммен жалғыз отырып, әр тақырыпқа бір оттай береді деп ойлайтындар да табылатын шығар. Бірақ, фэнтези жанры — қазіргі әдебиеттегі ең танымал, ең оқылатын, әрі ең коммерциялық пайдалы сала. Осы саланың қазақ әдебиетінде әлі де болса орын алмағанына таң қаламын.

Айтылатын себептер:

• Қазақ мифологиясы әлі толық зерттелмеген және оны әдебиетке бейімдеу мүмкін емес, әрі керек емес.
• Фэнтезиді жазып болған соң оқитын оқырмандар табыла қоятынына күмәнмен қарайды.
• Қазақ әдебиетін ондай опасыз жанрдың көркем түрімен қорлағысы келмейді.
• Киелі миф пен аңыз бен әдеби шығармаларды шатастыруға болмайды.
• Ондай шығармалармен таныс емес, тіпті танысқысы да келмейді.

Менің түсіндірмелерім:

1. Қазақ мифологиясындағы түсініктердің арнайы сөздігі бар. Авторы — Серікбол Қондыбай. Осы кітапты оқысам Борхестің «Книга вымышленных существ» еңбегі есіме түседі.

2. Оқырмандар табылады. Соның біріншісі өзім болатын едім. Әлемде фэнтезиді оқитын адамдарды ескеретін болсақ, бұл себептер түкке тұрғысыз болып саналады.

3. Опасыз жанр туралы айтарым, әдебиеттің түр-түрі болады. Фэнтезидің де өз аудиториясы бар. Және мынау опалы, ал мынау опасыз деп бөлу тіптен логикаға сыймайды. Ал бізде көбісі сөйтіп жататыны да содан шығар. Детектив те опасыз жанр ма, сонда?

4. Киелі миф және әдеби шығарма туралы айтарым бір сөз — Борхес, тіпті Толкиен. Осы жазушылар аңыздан әдебиет жасап, оның халық арасында қайта орнығуына атсалысқандар.

5. Біздің жазушылардың басты айыбы осы шығар. Олар ешнәрсемен таныс емес, және ең сорақысы танысқысы да келмейді.

Өз ойым

Неігіз, айтылғандан өз ойыммен пікір талас. Бұл тек жеке пікірім. Көптен айтқым келіп жүрген. Сосын, мен фэнтези жанрында кітаптың да оқырманы емеспін. Ондай жанрды киномотографияда өте жақын тартқаныммен, әдебиетте сәл алысырақ. Бірнеше ғана шығармалармен таныспын.

Бірақ, Серікбол Қондыбайдың аталған еңбегімен танысып шыққан соң, өзімнің сүйікті жазушалырамның бірі Борхестің ерен еңбегі есіме түсіп, қазақша мифтің осындай әліппесі бола тұрып, неге қазақша фэнтези жазылмайды деп ойлай бастадым.

Бірақ, барлығын да уақыт еншісіне тастайық. Мүмкін, дәл осы пост жазылып жатқанда біреу қазақша фэнтезидің сюжетін ойлап тауып жатқан шығар. Кім білсін… :)

Бір ауыз сөз адамның өмірін өзгертіп, ішкі дүниесін қопарып тастайды екен.Бір ғана ауыз сөз бір адамның тағдырын бір мақсат пен қиялдың жетегіне ерттеп қоятын да көрінеді.

15 жылын жоғалтқан

Негізі, фильм кек туралы. Бұл айтуға ғана оңай. Сені мас күйіңде полиция бөлімінен шыққан жеріңнен ұрлап әкетіп, 15 жылға терезесі жоқ, бір бөлмелі үйге қамап тастасады делік. Әрқашан біртүрлі тамақты бір ғана терезеден әкеліп беріп тұрсын.

Әлеммен жалғыз байланыс - теледидар. Әрбір өткізген күнің мына қарғыс атқыр бөлмеге не үшін қамап тастады және кім қамап тастады деген жегір ой мазалап, әрбір өткізген сәтің іштей өзіңді тырнаумен өтетін болса керек.

Ешқандай адаммен араласпай, әлемге тек теледидар арқылы ғана қарап отыруды, ойлашы. Өз әйеліңнің өлтірілгенін және ол қылмысқа сені айыптап жатқанын да теледидардан естігенде есіңнен адасып кетпеу мүмкін емес сияқты ғой. Ондайда бірінші өлім келетіні анық. Ал өзіңе қол жұмсамақшы болған әрбір әрекетіңнің алдын алып отырса ше?

Ондайда бүкіл өмірің естелікке айналады. Бүкіл өміріңдегі әрбір сәтің толық ішкі анализден өтіп, әрбір өмірлік оқиға мен адам, айтылған әрбір сөзіңді еске алып, сонау бір қапасқа түскен себебіңді іздеп, іштей қаузай да бастайсың емес пе.

Фильмнің кейбір жерлерінен Дэвид Финчердің "Жеті" фильмінің мотивтерін де байқауға болады екен.

Себебін іздеген

Жасаған нәрсеңді өзгертуге болмайтынын толық түсінген кезден жаман нәрсе жоқ шығар. Әрбір жасалған әрекет қарсы әрекетті туғызатындығы қаншалықты шын болса, әрбір әрекеттің астарында себептің де болатынын соншалықты шын.

"Олдбойдағы" басты кейіпкер О Де-Су өзінің қапасқа түскен себебін он бес жыл бойы теледидар мен өзінің өткен әрекеттерінен іздейді. Оның бойын өзін қамаған адамға деген кек тұтастай билеп алады. Ол түрмеден ертерек қашып, өзін қамаған адамды тауып алып, кек алу, барынша жазалау идеясы жаулап алады.

Ал кек алған соң, өмірдің мәні таусылатыны да осы картинада толы ашылған екен. Қысқасы, голливудтық мотивтер, батыстық философияның мәңгілік тақырыптары шығыстық орындауда тіпті әсерлі шығады екен. Спецификалық ерекшеліктер мен менталитет өзгешелігі адамға өзгеріссіз әсер етеді емес пе.